അരവിന്ദ് കുറച്ചുനേരം കൂടി അവിടെ നിന്നു.
അവൾ വീണ്ടും പുസ്തകം തുറന്നില്ല.
അതുപോലെ സംസാരിക്കാനും ശ്രമിച്ചില്ല.
ഒടുവിൽ അവൻ തന്നെ മടങ്ങി.
തിരിഞ്ഞുനടക്കുമ്പോൾ അവന്റെ മനസ്സിൽ ചെറിയൊരു നിരാശ തോന്നി.
മഴയിൽ കണ്ട ആ പെൺകുട്ടി ഇങ്ങനെ അകന്നുനിൽക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് അവന് മനസ്സിലായില്ല.
അതിനുശേഷം പലതവണ അവർ തമ്മിൽ കണ്ടുമുട്ടി.
കിണറിനരികിൽ.
തോട്ടത്തിൽ.
വഴിയോരത്ത്.
ലൈബ്രറിയിൽ നിന്ന് മടങ്ങുമ്പോൾ.
വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ കുട്ടികൾക്ക് ട്യൂഷൻ എടുക്കുമ്പോൾ.
ഓരോ തവണയും സംസാരിക്കാൻ
ശ്രമിച്ചത് അരവിന്ദായിരുന്നു.
ഓരോ തവണയും മറുപടി പറഞ്ഞത് ദേവികയും.
പക്ഷേ അത്രത്തോളം മാത്രം.
“എങ്ങനെയുണ്ട്?”
“സുഖമാണ്.”
“കോളേജിൽ പരീക്ഷയുണ്ടോ?”
“അടുത്ത മാസം.”
“ട്യൂഷൻ കഴിഞ്ഞോ?”
“അതെ.”
പറയേണ്ട കാര്യം കഴിഞ്ഞാൽ അവൾ ഉടൻ പോകും.
നിൽക്കേണ്ടതിലധികം ഒരിക്കലും നിൽക്കാറില്ല.
അത് ഇപ്പോൾ അരവിന്ദ് വ്യക്തമായി ശ്രദ്ധിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ഒരു വൈകുന്നേരം ലൈബ്രറിയിൽ പോയപ്പോൾ ഒരു പുസ്തകം അവന്റെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടു.
ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു പുസ്തകം.
ദേവികയ്ക്ക് ഇഷ്ടമാകുമെന്ന് അവൻ കരുതി.
അടുത്ത ദിവസം അത് അവൾക്ക് നൽകി.
“നിനക്ക് ഇഷ്ടമാകുമെന്ന് തോന്നി.”
ദേവിക അത്ഭുതത്തോടെ അവനെ നോക്കി.
പിന്നെ പുസ്തകം വാങ്ങി.
“നന്ദി.”
ആ ദിവസം അവളുടെ മുഖത്ത് ചെറിയൊരു സന്തോഷം കണ്ടതായി അവന് തോന്നി.
അതുകൊണ്ട് അവന് സന്തോഷം തോന്നി.
പക്ഷേ അടുത്ത ദിവസം രാവിലെ തന്നെ ദേവിക പുസ്തകം തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു.
“ഇതാ.”
അരവിന്ദ് അമ്പരന്നു.
“വായിച്ചു തീർന്നോ?”
“ഇല്ല.”
“പിന്നെ എന്തിന് തിരികെ തരുന്നത്?”
ദേവിക കുറച്ചുനേരം മിണ്ടാതെ നിന്നു.
പിന്നെ പറഞ്ഞു.
“വേറെയാളുടെ പുസ്തകങ്ങൾ അധികം ദിവസം കയ്യിൽ വയ്ക്കാൻ ഇഷ്ടമല്ല.”
അവൾ പുഞ്ചിരിച്ചു.
വളരെ സൗമ്യമായ ഒരു പുഞ്ചിരി.
എന്നാൽ ആ പുഞ്ചിരിയിൽ ഒരു അകലം ഉണ്ടായിരുന്നു.
അവൻ വായിച്ചെടുക്കാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും കഴിയാത്ത ഒരു സന്ദേശം.
അധികം അടുത്തുവരരുത് എന്ന മൗനമായ മുന്നറിയിപ്പ്.
ദേവികയ്ക്ക് കാര്യങ്ങൾ മനസ്സിലാകുന്നില്ലായിരുന്നില്ല.
വാസ്തവത്തിൽ മറ്റാരെക്കാളും വ്യക്തമായി അവൾക്ക് മനസ്സിലായിരുന്നു.
അരവിന്ദിന്റെ നോട്ടങ്ങൾ.
സംസാരിക്കാൻ കണ്ടെത്തുന്ന ചെറിയ ചെറിയ കാരണങ്ങൾ.
അപ്രതീക്ഷിതമായി വർധിച്ച പത്തായപ്പുര സന്ദർശനങ്ങൾ.
തന്നെ കാണുമ്പോൾ അവന്റെ മുഖത്ത് തെളിയുന്ന സന്തോഷം.
ഇതൊന്നും അവളിൽ നിന്ന് മറഞ്ഞിരുന്നില്ല.
അവൾ മണ്ടിയല്ല.
ജീവിതം വളരെ നേരത്തെ തന്നെ മനുഷ്യരെ വായിക്കാൻ അവളെ പഠിപ്പിച്ചിരുന്നു.
ആരും പറയാതെ തന്നെ പല കാര്യങ്ങളും മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ബുദ്ധി അവൾക്കുണ്ടായിരുന്നു.
അതുകൊണ്ടാണ്
അവൾ കൂടുതൽ ജാഗ്രതയോടെ മാറിയത്.
ആ രാത്രി പത്തായപ്പുരയുടെ വരാന്തയിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് ഇരിക്കുമ്പോൾ അവൾ ഏറെ നേരം ആലോചിച്ചു.
മഴ ചെറുതായി ചാറുന്നുണ്ടായിരുന്നു.
അമ്മ അകത്ത് ഉറങ്ങുകയായിരുന്നു.
അവളുടെ മുന്നിൽ തുറന്നുകിടന്ന പുസ്തകത്തിലെ അക്ഷരങ്ങൾ പോലും വ്യക്തമായി കാണുന്നില്ലായിരുന്നു.
മനസ്സിൽ മറ്റൊരു ചിന്ത മാത്രമായിരുന്നു.
അരവിന്ദ്.
മംഗലശ്ശേരിയിലെ അരവിന്ദ്.
ശ്രീഹരിയുടെ മകൻ.
തറവാടിന്റെ ഏക അവകാശി.
ശങ്കരനാരായണ മേനോന്റെ കണ്ണിലുണ്ണി.
അനുപമയുടെ ലോകം.
അതേസമയം അവൾ?
മീനാക്ഷിയുടെ മകൾ.
ഒരിക്കൽ സ്വന്തം വീടും സ്ഥലവും നഷ്ടപ്പെട്ട ഒരു കുടുംബത്തിലെ പെൺകുട്ടി.
ജീവിതം മുഴുവൻ കഷ്ടപ്പെട്ട് മകളെ പഠിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സ്ത്രീയുടെ പ്രതീക്ഷ.
മംഗലശ്ശേരിയിൽ താമസിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും മംഗലശ്ശേരിയുടെ ഭാഗമല്ലാത്ത ഒരാൾ.
ആ സത്യങ്ങൾ ആരും അവളുടെ മുന്നിൽ പറഞ്ഞിട്ടില്ല.
പക്ഷേ ഓരോ ദിവസവും അവൾ അത് ജീവിച്ചിരുന്നു.
ഭക്ഷണമേശയിൽ ഇരിക്കുന്നവരും അകലെയിരുന്ന് നോക്കുന്നവരും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം.
വീട്ടുകാരും ജോലിക്കാരും തമ്മിലുള്ള അദൃശ്യരേഖ.
സ്നേഹമുണ്ടായാലും മാറാത്ത സാമൂഹിക അകലം.
അവയെല്ലാം അവൾക്ക് പരിചിതമായിരുന്നു.