ഹരിഹരൻ അവനെ കുറച്ചുനേരം നോക്കിയിരുന്നു. പിന്നെ കസേരയുടെ ചാരിലേക്ക് പതുക്കെ ചാഞ്ഞു.
“അത് നിനക്ക് എങ്ങനെ അറിയാം?”
“അദ്ദേഹം എന്നെ വളർത്തിയതാണ്. പതിനഞ്ചു വർഷമായി ഞാൻ അദ്ദേഹത്തെ കാണുന്നു.”
“ഞാൻ അച്യുതനെ കാണാൻ തുടങ്ങിയിട്ട് അറുപതിലേറെ വർഷമായി.”
ഹരിഹരന്റെ സ്വരത്തിൽ പരിഹാസമുണ്ടായിരുന്നില്ല. പകരം പഴയൊരു ഓർമയുടെ ഭാരം മാത്രമായിരുന്നു.
“ഞങ്ങൾ രണ്ടുപേരും
നിന്റെ പ്രായത്തിലായിരുന്നപ്പോൾ മുതൽ പരസ്പരം അറിയാം. ഒരേ ഗുരുക്കന്മാരുടെ മുന്നിലിരുന്നിട്ടുണ്ട്. ഒരേ ഗ്രന്ഥങ്ങൾക്കായി തർക്കിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരേ രാത്രികളിൽ ശ്മശാനങ്ങളിലും കാവുകളിലും ക്ഷേത്രമുറ്റങ്ങളിലും സാധനകൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.
അവന്റെ ധൈര്യവും കഴിവും എനിക്കറിയാം. അതുപോലെ അവന്റെ ഭയങ്ങളും.”
ആദിത്യൻ മുഖം ചുളിച്ചു.
“മുത്തച്ഛനെക്കുറിച്ച് മോശമായി പറയുന്നത് എനിക്കിഷ്ടമല്ല.”
“അത് നല്ലതാണ്,” ഹരിഹരൻ പറഞ്ഞു. “നിന്നെ വളർത്തിയ മനുഷ്യനോടുള്ള വിശ്വസ്തത നിനക്കുണ്ടെന്ന് അതിലൂടെ മനസ്സിലാകുന്നു. പക്ഷേ വിശ്വസ്തതയും അന്ധതയും ഒന്നല്ല. ഒരാളെ സ്നേഹിക്കുന്നതുകൊണ്ട് അയാൾ പറയുന്നതെല്ലാം സത്യമാകണമെന്നില്ല.”
“മുത്തച്ഛൻ എന്നോട് കള്ളം പറഞ്ഞിട്ടില്ല.”
“പറയാതെ വച്ചിട്ടുണ്ട്.”
ആ വാക്ക് ആദിത്യനെ നിശ്ശബ്ദനാക്കി.
ഹരിഹരൻ മുന്നോട്ടു ചാഞ്ഞു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ണുകളിൽ ഇപ്പോൾ തമാശയില്ലായിരുന്നു.
“അഥർവവിദ്യയെക്കുറിച്ച് അച്യുതൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞത് മുഴുവൻ സത്യമല്ല. അത് ഇരുണ്ട പ്രയോഗങ്ങളുടെ പുസ്തകമല്ല. രോഗശാന്തിയും സംരക്ഷണവും മനസ്സിന്റെ സ്വഭാവവും പ്രകൃതിയിലെ അദൃശ്യമായ ചലനങ്ങളും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന വിശാലമായൊരു വിജ്ഞാനശാഖയാണ്.
അതിലെ ചില ഭാഗങ്ങൾ അപകടകരമാണ്. പക്ഷേ തീയിലും അപകടമുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് മനുഷ്യൻ തീ ഉപേക്ഷിച്ചോ?”
ആദിത്യൻ മറുപടി പറഞ്ഞില്ല.
“വാൾ ഉപയോഗിച്ച് രക്ഷിക്കാം. കൊല്ലുകയും ചെയ്യാം. ഔഷധം രോഗം മാറ്റും. അളവ് തെറ്റിയാൽ വിഷമാകും. വിജ്ഞാനത്തിന്റെ കുറ്റമല്ല അത്. ഉപയോഗിക്കുന്നവന്റെ സ്വഭാവമാണ് അതിനെ നന്മയോ തിന്മയോ ആക്കുന്നത്.”
“മുത്തച്ഛൻ പറഞ്ഞത്, അഥർവവിദ്യയിൽ ആഴത്തിൽ ഇറങ്ങിയവർ പലരും വഴിതെറ്റിയെന്നാണ്.”
“ശരിയാണ്.”
ഹരിഹരന്റെ അപ്രതീക്ഷിതമായ സമ്മതം ആദിത്യനെ അതിശയിപ്പിച്ചു.
“അപ്പോൾ?”
“കടലിൽ ഇറങ്ങിയവരിൽ ചിലർ മുങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് കടൽ ഇല്ലാതാകുന്നില്ല. നീന്താൻ പഠിക്കാതെ ഇറങ്ങുന്നതാണ് അപകടം. സ്വന്തം അഹങ്കാരത്തെ നിയന്ത്രിക്കാതെ അതിന്റെ ആഴങ്ങളിലേക്ക് പോകുന്നതാണ് അതിലും വലിയ അപകടം.”
അദ്ദേഹം അൽപനേരം
മൗനം പാലിച്ചു.
“നിന്റെ അച്ഛൻ വഴിതെറ്റിയോ എന്ന് നീ ചോദിച്ചാൽ, അതിന് ലളിതമായൊരു മറുപടി എനിക്കില്ല. മഹാദേവൻ അത്യന്തം പ്രതിഭാശാലിയായിരുന്നു. പക്ഷേ അറിവിനെക്കാൾ വേഗത്തിൽ അവന്റെ ആഗ്രഹങ്ങൾ വളർന്നു. അതായിരുന്നു അവന്റെ ദുരന്തം.”
ആദിത്യന്റെ മുഖം മുറുകി.
“അയാളെക്കുറിച്ച് അറിയണമെന്നില്ല.”
“ഇന്ന് അറിയണമെന്നില്ല. ഒരിക്കൽ അറിയേണ്ടിവരും.”
“എന്തിന്?”
“കാരണം അവന്റെ തീരുമാനങ്ങളുടെ നിഴലിലാണ് നീ ഇപ്പോൾ നിൽക്കുന്നത്.”
മുറിയിലെ വായു പെട്ടെന്ന് ഭാരമുള്ളതായതുപോലെ ആദിത്യന് തോന്നി. ജനാലയിലൂടെ വന്ന കാറ്റ് മേശപ്പുറത്തെ ഒരു പഴയ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ താളുകൾ മറിച്ചു. ഹരിഹരൻ കൈ നീട്ടി അത് അടച്ചു.
“നീ എന്നോട് ചോദിച്ചില്ലേ, വേദങ്ങൾ മുഴുവൻ സത്യമല്ലെങ്കിൽ പിന്നെ എന്താണ് സത്യമെന്ന്?”
“അതെ.”
“ജീവിതം തന്നെയാണ് സത്യം.”
ആദിത്യൻ പ്രതീക്ഷിച്ച മറുപടിയല്ലായിരുന്നു അത്.
“അതിന്റെ അർഥമെന്താണ്?”
“ഒരു പുസ്തകത്തിനും ജീവിതത്തെ മുഴുവനായി ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയില്ല. ഒരു ഗുരുവിനും സൃഷ്ടിയുടെ എല്ലാ രഹസ്യങ്ങളും അറിയില്ല. മനുഷ്യർ കാണുന്നതും അനുഭവിക്കുന്നതും തലമുറകളിലൂടെ കൈമാറുന്നതുമാണ് അവരുടെ വിജ്ഞാനം.
പക്ഷേ ജീവിതം അവരുടെ വാക്കുകളെക്കാൾ വലുതാണ്. ലോകം ഒരു ഗ്രന്ഥത്തിനകത്ത് ഒതുങ്ങുന്നില്ല.”