“അത് എന്താ?” ആദിത്യൻ ചോദിച്ചു.
തങ്കം ചിരിച്ചു.
“ബീഫ്.”
ആദിത്യൻ കണ്ണുചിമ്മി. ബ്രാഹ്മണ ഇല്ലത്തിൽ ബീഫ്? അവൻ ചുറ്റും നോക്കി. ഇതിനിടെ മറ്റൊരു കാര്യം ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടു. നാല് ജോലിക്കാരികളും ഒറ്റമുണ്ടും ബ്ലൗസും മാത്രമാണ് ധരിച്ചിരുന്നത്.
അടിയിൽ ഒന്നുമുണ്ടെന്നു തോന്നുന്നില്ല. ഇന്നലെ രാത്രിയിലെപോലെ അല്ല. പകലത്തെ വെട്ടം നിമിത്തം അവരുടെ വസ്ത്രങ്ങളിൽ നിഴലടിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. സൂക്ഷിച്ചു നോക്കിയാൽ ബ്ലൗസുകളിൽ തിങ്ങിനിന്ന മുലകളിൽ ഒക്കെ മുലഞെട്ടിന്റെ ആകൃതിയും, കറുപ്പും വ്യക്തമായിരുന്നു.
ചാലുകൾ മറയ്ക്കാൻ ഒരു പരിശ്രമവും അവർ നടത്തിയില്ല. മറിച്ചു വിളമ്പുമ്പോൾ എല്ലാം നല്ലവണ്ണം കാണിക്കുവാൻ അവർ ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നു.
അത് അവനു പുതുമയായിരുന്നു. ഇതെന്ത് ബ്രാഹ്മണ ഇല്ലമാണ്? മാംസം കഴിക്കുന്നു. ബീഫ് വരെ വീട്ടിൽ കയറ്റുന്നു. ജോലിക്കാരികൾ ഇങ്ങനെ വസ്ത്രം ധരിക്കുന്നു.
ഒന്നിനും തന്റെ മുത്തച്ഛന്റെ വീട്ടുമായി സാമ്യമില്ല. അവൻ ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല. പക്ഷേ പുതുശ്ശേരി ഇല്ലം താൻ കരുതിയതിലും വിചിത്രമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി.
ഭക്ഷണത്തിനു ശേഷം വീണ്ടും നന്ദന അവനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി. അവൻ അവളെ അടിമുടി നോക്കി. ഭാഗ്യം, പട്ടിലുള്ള ഒരു ബ്ലൗസും പാവാടയുമാണ്
വേഷം.
ബ്ലൗസിന്റെയും പാവാടയുടെയും ഇടയിൽ വയർ പോലും ലവലേശം കാണുന്നില്ല. അവൾ ആഞ്ഞൊന്നു അനങ്ങിയാൽ ഒരു വര പോലെ കണ്ടാലാകും. അടിവസ്ത്രങ്ങൾ ഉണ്ടെന്നു തോന്നുന്നു.
അവനു എന്തോ ഒരു സമാധാനം തോന്നി. ഇവളെങ്കിലും മാന്യമായി വസ്ത്രം ധരിക്കുന്നുണ്ടല്ലോ. ഇത്തവണ അവർ പത്തായപ്പുരയിലേക്കായിരുന്നു. വഴിമധ്യേ ആദിത്യൻ വിളിച്ചു.
“നന്ദനേ.”
പെൺകുട്ടി നിന്നു. മുഖം ചുളിച്ചു.
“എന്താ?”
“പേരുപറഞ്ഞ് വിളിച്ചതിന് മുഖം വീർക്കേണ്ട കാര്യമുണ്ടോ?”
“ഉണ്ട്.”
“എന്താ കാരണം?”
“എനിക്കിഷ്ടമല്ല.”
ആദിത്യൻ ചിരിച്ചു.
“അപ്പോൾ എന്ത് വിളിക്കണം?”
“ഒന്നും വിളിക്കണ്ട.”
“അത് എങ്ങനെയാ?”
“നിങ്ങൾക്ക് എന്നെ വിളിക്കേണ്ട ആവശ്യമൊന്നുമില്ല.”
അവൾ വീണ്ടും നടന്നു. ആദിത്യൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പിന്നാലെ പോയി. സത്യത്തിൽ ഈ പെൺകുട്ടി രസകരമാണ്. മുത്തച്ഛന്റെ വീട്ടിലായിരുന്നെങ്കിൽ എല്ലാവരും അവനെ തമ്പുരാൻ എന്ന് വിളിച്ച് ചുറ്റും കറങ്ങുമായിരുന്നു.
ഇവൾക്ക് അതിലൊന്നും താൽപര്യമില്ല. പത്തായപ്പുര കണ്ടപ്പോൾ ആദിത്യൻ ശരിക്കും ഞെട്ടി. അത് ഒരു കെട്ടിടമല്ല. ഒരു കോട്ടപോലെയായിരുന്നു. ഉയർന്ന ചുമരുകൾ. വലിയ മരവാതിലുകൾ.
അകത്ത് നിരനിരയായി അറകൾ. എല്ലാം ധാന്യങ്ങൾ കൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
“ഇത് മുഴുവൻ?”
അവൻ ചോദിച്ചു. കേശവൻ അഭിമാനത്തോടെ ചിരിച്ചു.
“അതെ ഉണ്ണീ.”
“ഇതിനുള്ളിൽ എത്രയുണ്ടാകും?”
“ഒരു ആയിരം ആളുള്ള ഗ്രാമത്തിന് ഒരു വർഷം ഭക്ഷണം കൊടുക്കാനുള്ള നെല്ല് കുറഞ്ഞത് ഉണ്ടാകും.”
ആദിത്യൻ വിസ്മയത്തോടെ ചുറ്റും നോക്കി. കേശവൻ പതുക്കെ അവനെ പുറത്തേക്ക് കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി. പത്തായപ്പുരയുടെ പുറകിൽ നിന്ന് നോക്കിയപ്പോൾ മാത്രമാണ് ഇല്ലത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ വ്യാപ്തി മനസ്സിലായത്.
ദൂരത്തോളം ഭൂമി. തേങ്ങിൻതോപ്പുകൾ. കുരുമുളക്. ജാതി. മാവ്. പ്ലാവ്. നെൽപ്പാടങ്ങൾ. കരിമ്പുതോട്ടങ്ങൾ. ആദിത്യന് കാണാവുന്ന ദൂരത്തിനപ്പുറത്തേക്കും നീളുന്ന സ്വത്തുക്കൾ.
“ഇതെല്ലാം…?”
“പുതുശ്ശേരി ഇല്ലത്തിന്റെതാണ്.”
“എത്ര ഏക്കർ കാണും?”
“ആയിരത്തിനടുത്ത്.”
ആദിത്യൻ മിണ്ടാതെ നിന്നു. ഇത്തരമൊരു സ്വത്ത് അവൻ കണ്ടിട്ടില്ല.
“വീട്ടിൽ നാല് ജോലിക്കാർ മാത്രമേയുള്ളൂ.”
കേശവൻ പറഞ്ഞു.
“പക്ഷേ അവരെ വീട്ടുകാര്യത്തിന് മാത്രം.”
“അപ്പോൾ ബാക്കിയുള്ളവർ?”
“എന്റെ ഭാര്യ ബാലാമണി പത്തായപ്പുര നോക്കിനടത്തും. പിന്നെ നൂറിലധികം സ്ഥിരം തൊഴിലാളികൾ ഉണ്ട്.”
“നൂറോ?”
“അതെ.”
“അവരൊക്കെ എവിടെ?”
“വയലുകളിൽ.”
ശേഷം ദൂരത്തുള്ള ചില കെട്ടിടങ്ങൾ കാണിച്ചു.
“അവിടെ ഈ ഗ്രാമത്തിൽ വീടുകൾ സ്വന്തമായിട്ടില്ലാത്ത തൊഴിലാളികളുടെ താമസം.”
പിന്നെ മറ്റൊരിടത്തേക്ക് ചൂണ്ടി.