“അതുകൊണ്ടോ? അതോ കാരണവനാകാൻ പോകുന്നതുകൊണ്ടോ? ”
“അതോ ഇനി അവനേയും എന്റെ ഉടപ്പിറപ്പിനെ വശീകരിച്ച പോലെ വശീകരിക്കുമോ?”
ആദിത്യന്റെ ഉള്ളിൽ കോപം ഉയർന്നു.
അവൻ അകത്തേക്കു കയറാൻ ഒരുങ്ങി. പിന്നെ നിന്നു.
സുമലതയുടെ പാഠം ഓർത്തു.
ശരിയായ സമയം.
ശരിയായ അധികാരം.
അവൻ അവിടെനിന്ന് മാറി.
പക്ഷേ ആ രാത്രി സ്വന്തം മുറിയിൽ ഇരുന്ന് ഒരു തീരുമാനം എടുത്തു.
കാരണവനായശേഷം അഞ്ജനയെയും അപർണയെയും അമൃതയെയും ആരും രണ്ടാംതരക്കാരായി കാണാൻ അനുവദിക്കില്ല.
ലളിതയും മാലിനിയും ഈ വീട്ടിലെ മക്കളാണ്.
എന്നാൽ അഞ്ജനയും ഈ വീട്ടിലെ വിധവയാണ്.
അപർണയും അമൃതയും പുതുശ്ശേരി രക്തത്തിൽ ജനിച്ചവരാണ്.
അവർക്ക് കാരുണ്യം വേണ്ട.
അവകാശം വേണം.
അതിന് വികാരത്തിന്റെ പേരിൽ ഉത്തരവിടുന്നത് മാത്രം പോരാ. രേഖകളിൽ മാറ്റം വരുത്തണം. സ്വത്തിലും വരുമാനത്തിലും വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും സുരക്ഷയിലും ഉറപ്പുണ്ടാകണം.
ആദിത്യൻ ഇല്ലത്തിന്റെ പഴയ അവകാശരേഖകൾ പഠിച്ചു.
വിധവകൾക്കുള്ള വിഹിതം.
പെൺമക്കൾക്കുള്ള അവകാശം.
കുടുംബവിഹിതത്തിൽനിന്ന് ആരെല്ലാം ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
കാരണവന് മാറ്റാൻ കഴിയുന്ന നിയമങ്ങൾ.
കുടുംബസഭയുടെ അനുമതി ആവശ്യമായ കാര്യങ്ങൾ.
സാവിത്രി അതു ശ്രദ്ധിച്ചു.
“ഇത്രയും പഴയ രേഖകൾ എന്തിനാണ് വായിക്കുന്നത്?”
“കാരണവനായശേഷം അറിയേണ്ടതല്ലേ.”
“പതിനെട്ടു തികയുന്നതിനു മുൻപേ നീ വൃദ്ധനെപ്പോലെ ചിന്തിക്കുന്നു.”
“മുത്തശ്ശി തന്നെയല്ലേ ഇതെല്ലാം പഠിക്കണമെന്ന് പറഞ്ഞത്?”
“പഠിക്കണം. പക്ഷേ ജീവിക്കാനും മറക്കരുത്.”
സാവിത്രിയുടെ മുടി പൂർണമായി വെളുത്തിരുന്നു. മൂന്നു വർഷം അവളുടെ ശരീരത്തിൽ വ്യക്തമായ അടയാളങ്ങൾ വരച്ചിരുന്നു. നടക്കുമ്പോൾ പഴയ വേഗമില്ല. പടികൾ കയറാൻ പലപ്പോഴും കൈത്താങ്ങ് വേണം. എന്നിട്ടും ശബ്ദത്തിലെ ഉറപ്പ് കുറഞ്ഞിരുന്നില്ല.
ആദിത്യന്റെ പതിനെട്ടാം ജന്മദിനത്തിന് ഒരാഴ്ച മുൻപ് അവൾ അവനെ സ്വന്തം മുറിയിലേക്ക് വിളിച്ചു.
സന്ധ്യാസമയമായിരുന്നു.
ജനാലയ്ക്കു പുറത്തു മഴപെയ്യുന്നു. മുറിയിൽ വലിയ വിളക്ക് തെളിഞ്ഞിരുന്നു. സാവിത്രി കട്ടിലിൽ ചാരിയിരുന്നു. അരികിൽ കണക്കുപുസ്തകങ്ങളും ചില പഴയ
രേഖകളും.
“ഇരിക്ക്, ഉണ്ണീ.”
ആദിത്യൻ കസേരയിൽ ഇരുന്നു.
“എന്താ, മുത്തശ്ശി?”
“ഒരാഴ്ച കഴിഞ്ഞാൽ നീ കാരണവനാകും.”
“അതെ.”
“ഭയമുണ്ടോ?”
“ഇല്ല.”
“അതാണു ഭയപ്പെടേണ്ട കാര്യം.”
ആദിത്യൻ ചിരിച്ചു.
“ഭയപ്പെടണമെന്നാണോ?”
“അധികാരത്തെക്കുറിച്ച് അല്പം ഭയമുള്ളത് നല്ലതാണ്. അതു സൂക്ഷിച്ചു ഉപയോഗിക്കാൻ സഹായിക്കും.”
“ഞാൻ ശ്രദ്ധിക്കും.”
“ശ്രദ്ധിക്കും എന്ന് എല്ലാവരും പറയും. എന്നാൽ നീ ഇതുവരെ ചെയ്തതു കണ്ടതുകൊണ്ട് എനിക്ക് വിശ്വാസമുണ്ട്.”
അവൾ കൈ നീട്ടി. ആദിത്യൻ അടുത്തേക്കു നീങ്ങി. സാവിത്രി അവന്റെ കൈ സ്വന്തം കൈകളിൽ പിടിച്ചു.
“ഈ ഇല്ലം വലിയതാണ്. സ്വത്തും ആളുകളും രഹസ്യങ്ങളും അതിലും വലുതാണ്. എല്ലാവരെയും സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല.”
“അറിയാം.”
“നീതി ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോഴും ചിലർ നിന്നെ വെറുക്കും.”
“അറിയാം.”
“സ്നേഹിക്കുന്നവരെ സംരക്ഷിക്കുമ്പോൾ അവർക്കു തെറ്റു ചെയ്യാനുള്ള അനുമതി നൽകരുത്.”
ആദിത്യൻ തലകുലുക്കി.
“ഇതെല്ലാം പറയാൻ വിളിച്ചതാണോ?”
“അല്ല.”
സാവിത്രിയുടെ മുഖത്ത് പെട്ടെന്ന് കുസൃതിയുള്ളൊരു പുഞ്ചിരി തെളിഞ്ഞു.
“കാരണവനായശേഷം അധികകാലം ഒറ്റയ്ക്കു നടക്കാൻ പാടില്ല.”
ആദിത്യൻ നെറ്റിചുളിച്ചു.
“എന്താണ് അർഥം?”
“വിവാഹം.”
അവൻ നിശ്ശബ്ദനായി.
“മുത്തശ്ശീ…”
“എന്താ? കാരണവർക്ക് ഭാര്യ വേണ്ടേ?”
“ഇപ്പോൾ അതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചിട്ടില്ല.”
“അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ ചിന്തിക്കുന്നത്.”
“എനിക്ക് പതിനെട്ട് തികയുന്നതേയുള്ളൂ.”
“എനിക്ക് പതിനെട്ട് തികയുന്നതേയുള്ളൂ.”
“അതുകൊണ്ടെന്താ?” സാവിത്രി ചോദിച്ചു. “നാളെതന്നെ കല്യാണം കഴിക്കണമെന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞില്ലല്ലോ. ആലോചിച്ചു തുടങ്ങണം എന്നാണ് പറഞ്ഞത്.”
ആദിത്യൻ മറുപടി പറയാതെ അവളെ നോക്കി.
“നിനക്കിപ്പോൾ അത് തമാശയായി തോന്നും,” സാവിത്രി പറഞ്ഞു. “പക്ഷേ എനിക്ക് വയസ്സായി, ഉണ്ണീ.”