അയാൾ കാത്തുനിന്നു. അവൾ നന്ദി പറഞ്ഞപ്പോൾ തലകുനിച്ചു.
ഈ ഗ്രാമത്തിൽ വഴികൾ വളരെ ചെറുതായിരുന്നതിനാൽ മനുഷ്യർ പരസ്പരം വഴികൊടുക്കേണ്ടിവന്നു. ചിലപ്പോൾ നിൽക്കേണ്ടിവന്നു. ചിലപ്പോൾ മറ്റൊരാൾ ആദ്യം കടക്കുന്നതുവരെ കാത്തിരിക്കേണ്ടിവന്നു. പട്ടണത്തിലെ തിരക്കിനിടയിൽ ആരും ആരെയും നോക്കാതിരുന്നതിൽ നിന്ന് എത്ര വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു അത്.
ഗ്രന്ഥശാലയുടെ വാതിൽ തുറന്നുകിടന്നു.
അകത്തു രണ്ട് വയോധികർ പത്രം വായിച്ചിരുന്നു. ഗോപാലൻ മാഷ് മേശയ്ക്കു പിന്നിൽ രജിസ്റ്റർ എഴുതിക്കൊണ്ടിരുന്നു. അഞ്ജലി കയറിയപ്പോൾ അദ്ദേഹം കണ്ണടയുടെ മുകളിലൂടെ നോക്കി.
“പുസ്തകം ഇഷ്ടപ്പെട്ടോ?”
“ഇഷ്ടപ്പെട്ടു.”
“അവസാനം?”
“അത്രയില്ല.”
“നമ്മൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ അവസാനിച്ചാൽ ജീവിതമല്ല. നമ്മൾ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ അവസാനിച്ചാൽ പലപ്പോഴും നല്ല സാഹിത്യവുമല്ല.”
അഞ്ജലി പുസ്തകം മേശപ്പുറത്തുവെച്ചു. ഗോപാലൻ മാഷ് അതിന്റെ തിരികെവരവ് രജിസ്റ്ററിൽ കുറിച്ചു.
അദ്ദേഹം മറ്റൊന്നും പറഞ്ഞില്ല.
അഞ്ജലി അലമാരയ്ക്കുമുന്നിലേക്ക് നടന്നു. ഒരു പുസ്തകം പുറത്തെടുത്തു. അതിന്റെ പുറംചട്ട വായിച്ചു. തിരിച്ചുവെച്ചു. മറ്റൊന്ന് എടുത്തു. അതിലെ ആദ്യവരി മൂന്ന് തവണ വായിച്ചിട്ടും മനസ്സിലായില്ല.
മാഷ് തന്നെ വിളിക്കുമെന്നായിരുന്നു പ്രതീക്ഷ.
വിളിച്ചില്ല.
മരപ്പെട്ടി പതിവുസ്ഥലത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നു. അതിനരികിൽ കവറുകളുടെ ഒരു കെട്ടും. അഞ്ജലി അവിടേക്ക് നോക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. പക്ഷേ കണ്ണുകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും മടങ്ങിപ്പോയി.
അവൾ ഒടുവിൽ മേശയ്ക്കരികിലെത്തി.
“മാഷേ.”
“എന്താ?”
“നിങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ തവണ ഒരു കാര്യം പറഞ്ഞില്ലേ?”
“ഞാൻ പല കാര്യങ്ങളും പറയും. അതിൽ ഭൂരിഭാഗവും ആരും ഓർക്കാറില്ല.”
“കത്തിന്റെ കാര്യം.”
“ഓ, അതോ.”
ഗോപാലൻ മാഷ് രജിസ്റ്ററിന്റെ താളുകൾ പതുക്കെ തിരിച്ചു. പിന്നെ മേശയ്ക്കടിയിലെ ചെറിയ ഡ്രോയർ തുറന്നു.
അഞ്ജലിയുടെ ഹൃദയമിടിപ്പ് അല്പം വേഗത്തിലായി.
അദ്ദേഹം ഒരു വെളുത്ത കവർ എടുത്തു. കവറിന്റെ
മുൻവശത്ത് നീലമഷിയിൽ ഒരു അക്ഷരം മാത്രം:
എ
അത് തന്റെ പേരല്ലെന്ന് അഞ്ജലി സ്വയം ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. ഒരു അടയാളം മാത്രം.
“നിനക്കുള്ളതാണ്,” മാഷ് പറഞ്ഞു.
അവൾ കവർ വാങ്ങി.
“ഇവിടെവെച്ച് വായിക്കണോ?”
“നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളിടത്ത്.”
“ആരാണ് എഴുതിയത്?”
“കവറിനകത്ത് നോക്കിയാൽ ചിലപ്പോൾ അറിയാം.”
“പേര് എഴുതിയിട്ടുണ്ടോ?”
“അങ്ങനെയാണെങ്കിൽ നമ്മുടെ പരിപാടി ആദ്യ ആഴ്ചതന്നെ പരാജയപ്പെട്ടെന്ന് കരുതാം.”
അഞ്ജലി കവറിന്റെ അരികിലൂടെ വിരലോടിച്ചു. വിലകുറഞ്ഞ കടലാസ്. പശ ശരിയായി ഒട്ടാത്തതിനാൽ ഒരു മൂല അല്പം തുറന്നിരുന്നു.
“മാഷ് വായിച്ചോ?”
“ഇല്ല. അത് നിനക്ക് മാത്രം ഉള്ളതാണ്.”
“എങ്ങനെയാണ് എനിക്കിതു എഴുതിയ ആള്?”
“അത് നീ തീരുമാനിക്കണം.”
അവൾ ഉടനെ തുറക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ പത്രം വായിക്കുന്ന വയോധികർ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. ആരും അവളെ ശ്രദ്ധിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും എല്ലാവരും കാത്തുനിൽക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി.
അവൾ കവർ പുസ്തകത്തിനുള്ളിൽ വെച്ചു.
“ഞാൻ വീട്ടിൽ പോയി വായിക്കും.”
“കത്തുകൾക്ക് വീട്ടിലെത്തുന്നതുവരെ ക്ഷമയുണ്ടാകും,” ഗോപാലൻ മാഷ് പറഞ്ഞു. “വായിക്കുന്നവർക്കാണ് സാധാരണ ഇല്ലാത്തത്.”
അഞ്ജലി മറുപടി പറയാതെ പുതിയൊരു പുസ്തകം തിരഞ്ഞെടുത്തു. അത് എന്ത് പുസ്തകമാണെന്ന് പോലും ശരിയായി ശ്രദ്ധിച്ചില്ല. രജിസ്റ്ററിൽ ഒപ്പിട്ട് പുറത്തേക്കിറങ്ങിയശേഷം അവൾ വീട്ടിലേക്കുള്ള വഴിക്കു പകരം തോടിനരികിലെ ആളൊഴിഞ്ഞ ഭാഗത്തേക്കു നടന്നു.
ഒരു വലിയ മാവിന്റെ ചുവട്ടിൽ പഴയ കൽപ്പടവുണ്ടായിരുന്നു. വെള്ളത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങുന്ന പടികളുടെ പകുതി പായൽ മൂടി. അടുത്തൊരിടത്തും വീടുകളില്ല. അകലെയുള്ള പാടത്ത് കർഷകർ ജോലി ചെയ്യുന്നതു കാണാം. അവരുടെ ശബ്ദം ഇവിടെ വ്യക്തമായി എത്തുന്നില്ല.
അഞ്ജലി മുകളിലെ പടിയിൽ ഇരുന്നു.
പുസ്തകം തുറന്ന് കവർ പുറത്തെടുത്തു. ഹൃദയമിടിപ്പ് വിഡ്ഢിത്തമാണെന്ന് അവൾക്കു തോന്നി.