രാഘവൻ കുറച്ചകലെ നിന്നു. പഴയപോലെ നടന്നു വരാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും മുഖത്ത് വേദന കുറവായി തോന്നി. ചികിത്സയ്ക്ക് ശേഷം മുട്ട് മെച്ചപ്പെട്ടിരുന്നു. കൈയിൽ വടി.
മായയെ നവീൻ ആദ്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല.
രണ്ടു പിന്നലുമായി സ്കൂളിലേക്കോടിയിരുന്ന കുട്ടി ഇപ്പോൾ നീണ്ട മുടി കെട്ടിവെച്ച യുവതിയായി. അവൾ മുന്നോട്ടുവന്ന് സ്യൂട്ട്കേസ് പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
“ഞാൻ എടുത്തോളാം,” നവീൻ പറഞ്ഞു.
“ഓ… വിദേശത്തുനിന്ന് വന്നതുകൊണ്ട് വലിയ ആളായോ?”
“പോടി.”
ശബ്ദം മാത്രം പഴയ മായയുടേതായിരുന്നു.
വീട്ടിലേക്കുള്ള വഴിയിൽ നവീൻ ചുറ്റും നോക്കി.
തോടും പാടങ്ങളും പഴയതുപോലെയായിരുന്നു. എന്നാൽ ഓർമ്മയിൽ സൂക്ഷിച്ചിരുന്നിടത്തേക്കാൾ എല്ലാം ചെറുതായി തോന്നി. പാലം ചുരുങ്ങിയതുപോലെ. കടവുകൾ അടുത്തായതുപോലെ. ദുബായിലെ വലിയ റോഡുകളും കെട്ടിടങ്ങളും അവന്റെ കണ്ണിന്റെ അളവ് മാറ്റിയിരിക്കാം.
വീട് ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ കണ്ടു പക്ഷേ തിരിച്ചറിയാൻ ബുദ്ധിമുട്ടി.
ചുവന്ന ഓടുകൾ. ചോർച്ചയുടെ കറകളില്ല. ചുവരിൽ പുതിയ കുമ്മായം. വരാന്തയിൽ ചെറിയൊരു റേഡിയോ. അകത്തെ മുറിയിൽ വൈദ്യുതഫാൻ പതുക്കെ കറങ്ങുന്നു.
“ഫാൻ എപ്പോൾ വാങ്ങി?”
നവീൻ ചോദിച്ചു.
“കഴിഞ്ഞ വേനലിൽ,” മായ പറഞ്ഞു. “നീ അയച്ച പണത്തിൽ.”
അവൾ പറയുന്നതിൽ അഭിമാനമുണ്ടായിരുന്നു.
നവീന് സന്തോഷം തോന്നി. അതോടൊപ്പം ചെറിയൊരു ശൂന്യതയും.
താൻ അയച്ച പണം ഇവിടെയെല്ലാം വസ്തുക്കളായി മാറിയിരുന്നു. വീട്. ഫാൻ. മരുന്നുകൾ. പുസ്തകങ്ങൾ. പക്ഷേ അവ മാറ്റിവെച്ച വർഷങ്ങൾ എവിടെയും കാണാനില്ല.
അമ്മയ്ക്ക് വയസ്സ് കൂടിയിരുന്നു.
അച്ഛന്റെ നടപ്പ് മാറിയിരുന്നു.
മായയുടെ ബാല്യം തീർന്നിരുന്നു.
പണം അയച്ച് അവയെ തിരികെ വാങ്ങാനാവില്ല.
കടവിൽ പഴയ വള്ളമില്ലായിരുന്നു. പലകകൾ മാറ്റി, അടിഭാഗം ശക്തിപ്പെടുത്തി, പുതുതായി താർ പൂശിയ വള്ളം കെട്ടിയിരുന്നു. മുന്നിലെ പലകയിൽ ചെറിയൊരു മുറിവ് മാത്രം പഴയ വള്ളത്തെ ഓർമ്മിപ്പിച്ചു.
നവീൻ കൈകൊണ്ട് വള്ളത്തിന്റെ വശത്തു തട്ടി.
മരം ഉറച്ച ശബ്ദം നൽകി.
“ഇനി ചോരില്ല,” രാഘവൻ പറഞ്ഞു.
സ്വന്തം വീട്ടിലെ മേൽക്കൂരയെയും വള്ളത്തെയും കുറിച്ച് ഒരേ വാക്ക് പറയാൻ കഴിയുന്ന ദിവസം വന്നതിൽ അദ്ദേഹം അഭിമാനിച്ചു.
രണ്ടാം ദിവസം രാവിലെ നവീൻ വായനശാലയിലേക്കു നടന്നു.
വാതിലിനു മുകളിലെ ബോർഡ് കൂടുതൽ മങ്ങിയിരുന്നു. ചുവന്ന ഓടുകളിൽ പുല്ല് വളർന്നിരുന്നു. അകത്തുകയറിയപ്പോൾ പഴയ കടലാസിന്റെ മണം അതേപോലെ.
മരപ്പെട്ടി പഴയ സ്ഥാനത്തുണ്ടായിരുന്നു.
പക്ഷേ അതിന്റെ അരികിൽ കൂടുതൽ കവറുകൾ. പുതിയ അംഗങ്ങളുടെ അക്ഷരങ്ങളും നമ്പറുകളും. ചില കവറുകൾ നിറമുള്ള കടലാസിൽ. ഒന്നിന്റെ മുകളിൽ പൂവിന്റെ ചിത്രം.
ഗോപാലൻ മാഷ് മേശയ്ക്കു പിന്നിലിരുന്നു.
അദ്ദേഹം കൂടുതൽ മെലിഞ്ഞിരുന്നു. കണ്ണടയുടെ ചില്ലുകൾ കട്ടിയായി തോന്നി. നവീനെ കണ്ടപ്പോൾ ഉടനെ എഴുന്നേൽക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
“മാഷ് ഇരിക്കൂ.”
നവീൻ അടുത്തെത്തി അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈയിൽ പിടിച്ചു.
“നീ ശരിക്കും വന്നോ?”
മാഷ് ചോദിച്ചു.
“കത്തിൽ എഴുതിയില്ലേ വരുമെന്ന്?”
“കത്തുകളിൽ പലരും പലതും എഴുതും.”
“മാഷിന് വയസ്സായി.”
“വിദേശത്തു പോയവർക്ക് പറയാനുള്ള ആദ്യത്തെ കാര്യം അതാണോ?”
“ചിരി മാറിയിട്ടില്ല.”
“അതുകൊണ്ട് ക്ഷമിക്കാം.”
നവീൻ ചുറ്റും നോക്കി.
“പരിപാടി ഇപ്പോഴും ഉണ്ടല്ലേ?”
“ഇപ്പോൾ പന്ത്രണ്ടുപേർ. പേരറിയാതിരിക്കുമ്പോൾ എല്ലാവരും നല്ലവരാണ്. പേര് അറിഞ്ഞശേഷം പ്രശ്നം തുടങ്ങും.”
“അത് ഞങ്ങളെക്കുറിച്ചാണോ?”
“നിങ്ങൾ അതിന്റെ നല്ല ഉദാഹരണമാണ്.”
നവീൻ ചിരിച്ചു.
മാഷ് അവന്റെ മുഖം ശ്രദ്ധിച്ചു.
“അഞ്ജലിക്ക് അറിയാമോ?”
“ഞാൻ വന്നത്?”
“ഉം.”
“ഇല്ല.”
“കത്ത് എഴുതിയില്ലേ?”
“ഇല്ല.”
“മൂന്നുവർഷം കത്തെഴുതി. ഇപ്പോൾ പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യം അറിയിക്കാതെ നേരിട്ടുപോകാനാണോ?”
“ഈ പ്രാവശ്യം മറുപടി കാത്തിരിക്കാതെ നേരിട്ടുപോകാം.”
ഗോപാലൻ മാഷിന്റെ മുഖത്ത് പഴയ മൃദുചിരി തെളിഞ്ഞു.
“അവൾ അവസാനവർഷത്തിലാണ്,” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. “കോളേജ് പത്രത്തിൽ എഴുതുന്നു. രണ്ടു മാസം മുൻപ് കത്ത് വന്നിരുന്നു. നിന്റെ കാര്യം ചോദിച്ചു.”