അഞ്ജലിക്ക് അറിയാമായിരുന്നു. പക്ഷേ അറിയില്ലെന്നു നടിക്കാനായിരുന്നു അവൾക്കപ്പോൾ ഇഷ്ടം.
അവരുടെ വീട്ടിൽ ഒരിക്കലും ഭക്ഷണം മുടങ്ങിയിട്ടില്ല. സ്കൂൾ ഫീസ് വൈകിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഒടുവിൽ അടച്ചിരുന്നു.
ഓണക്കാലത്ത് അച്ഛൻ പുതിയ ഉടുപ്പ് വാങ്ങിത്തന്നിരുന്നു. വീട്ടിൽ കറുപ്പും വെളുപ്പുമുള്ള ടെലിവിഷനും, ഗോദ്റേജ് അലമാരയും, അമ്മയുടെ വിവാഹകാലത്തെ സ്വർണമാലയും ഉണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ തങ്ങൾ ദരിദ്രരല്ലെന്ന് അഞ്ജലി വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.
എന്നാൽ ചില മാസങ്ങളിൽ അമ്മ പാലുകാരനോട് ശമ്പളം കിട്ടിയശേഷം പണം തരാമെന്നു പറയുന്നതും, അച്ഛൻ ബസ് കൂലി ലാഭിക്കാൻ ഇത്തിരി ദൂരം നടന്നുവരുന്നതും, ബാങ്കിൽനിന്നുള്ള കത്തുകൾ അദ്ദേഹം അവൾ കാണാതിരിക്കാൻ അലമാരയുടെ അടിത്തട്ടിൽ വയ്ക്കുന്നതും അവൾ ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നു.
ആ കാര്യങ്ങൾ അറിഞ്ഞിട്ടും അറിയാത്തവളായി തുടരുകയായിരുന്നു അവൾ.
“എനിക്കു പോകണ്ട,” അഞ്ജലി പറഞ്ഞു.
“എനിക്കും പോകണമെന്നില്ല,” അച്ഛൻ മറുപടി നൽകി. “പക്ഷേ സർക്കാർ ജോലിയിൽ ഇഷ്ടമുള്ളിടത്ത് മാത്രം ഇരിക്കാൻ പറ്റില്ല.”
“എന്നോട് ആരും ചോദിച്ചില്ലല്ലോ .”
“ചോദിച്ചാൽ സ്ഥലംമാറ്റം റദ്ദാകുമോ?”
അവൾ കസേര പിന്നോട്ടുതള്ളി എഴുന്നേറ്റു. പുസ്തകം നെഞ്ചോടുചേർത്തുപിടിച്ചു. കണ്ണുകളിൽ വന്ന വെള്ളം അവർ കാണാതിരിക്കാനായി പെട്ടെന്ന് മുറിയിലേക്കുനടന്നു.
“അഞ്ജലി,” അമ്മ വിളിച്ചു.
അവൾ വാതിൽ അടച്ചു.
കിടക്കയ്ക്കരികിലെ ജനലിലൂടെ അയൽവീടുകളുടെ തട്ടുകൂരകൾ കാണാമായിരുന്നു. അപ്പുറത്തെ വഴിയിലൂടെ സൈക്കിൾ ബെൽ മുഴക്കി ഐസ് വിൽപ്പനക്കാരൻ കടന്നുപോയി. അല്പസമയത്തിനുശേഷം സുഹൃത്ത് സുമിയുടെ ശബ്ദം ഗേറ്റിനരികിൽ കേട്ടു.
“അഞ്ജലീ, നാളെ ലൈബ്രറിയിൽ പോകുന്നുണ്ടോ?”
അഞ്ജലി മറുപടി പറഞ്ഞില്ല.
പുറത്തെ ഓരോ ശബ്ദവും പെട്ടെന്ന് വിലപ്പെട്ടതായി തോന്നി. സുമിയുടെ വിളി. പാൽക്കാരന്റെ സൈക്കിൾ. ക്ഷേത്രത്തിലെ സന്ധ്യമണി. മഴപെയ്യുന്നതിനു തൊട്ടുമുമ്പുള്ള മണ്ണിന്റെ ഗന്ധം.
സ്കൂളിലേക്കുള്ള വളഞ്ഞവഴി. അവസാനബെഞ്ചിലിരുന്ന് പങ്കിട്ട മാങ്ങാച്ചമ്മന്തി. ട്യൂഷൻ കഴിഞ്ഞുള്ള നാരങ്ങാവെള്ളം.
എല്ലാം ആരോ മോഷ്ടിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ അവൾക്കു തോന്നി.
അന്നു രാത്രി ഭക്ഷണമേശയിൽ ആരും അധികം സംസാരിച്ചില്ല. അച്ഛൻ ചോറിൽ മീൻകറി ഒഴിച്ച്
വളരെ പതുക്കെ കഴിച്ചു. അമ്മ ഇടയ്ക്കിടെ സ്ഥലംമാറ്റത്തെപ്പറ്റി ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിച്ചു.
“ക്വാർട്ടേഴ്സ് കിട്ടുമോ?”
“സെക്ഷൻ ഓഫീസർ പറഞ്ഞത് പഴയൊരു ക്വാർട്ടേഴ്സ് ഒഴിവുണ്ടെന്നാണ്.”
“ആശുപത്രി അടുത്തുണ്ടോ?”
“അറിയില്ല.”
“സ്കൂളിലേക്കു ബസുണ്ടാകുമോ?”
“അറിയില്ല.”
ഓരോ “അറിയില്ല” എന്ന മറുപടിയും അഞ്ജലിയുടെ ഉള്ളിൽ കുട്ടനാടിനെപ്പറ്റിയുള്ള ഒരു ഇരുണ്ട ചിത്രം വരച്ചു. വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിയ വഴികൾ. പാമ്പുകൾ നിറഞ്ഞ പാടങ്ങൾ.
രാത്രിയിൽ വൈദ്യുതി ഇല്ലാത്ത വീടുകൾ. പുസ്തകക്കടയില്ലാത്ത ഗ്രാമം. സംസാരിക്കാൻ ആരുമില്ലാത്ത ദിവസങ്ങൾ.
ഭക്ഷണം കഴിഞ്ഞ് അച്ഛൻ വരാന്തയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ അഞ്ജലി മുറിയിൽനിന്ന് അദ്ദേഹത്തെ നോക്കി. മേശപ്പുറത്ത് സ്ഥലംമാറ്റ ഉത്തരവ് തുറന്നുകിടന്നിരുന്നു. കടലാസിന്റെ താഴെ ഒരു ചുവന്ന മുദ്ര.
“ഓർഡർ,” എന്ന വാക്കിന് ഇത്ര ശക്തിയുണ്ടെന്ന് അവൾ അതിനു മുമ്പ് ചിന്തിച്ചിട്ടില്ല. ഒരു കടലാസിനു ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ വീട്ടുമുറ്റം മാറ്റാനാകും. ഒരു പെൺകുട്ടിയുടെ സുഹൃത്തുക്കളെ അവളിൽനിന്ന് വേർപ്പെടുത്താനാകും. അവളുടെ ഭാവിയെ മറ്റൊരു ജില്ലയിലേക്കു തള്ളിവിടാനാകും.
അടുത്ത രണ്ടാഴ്ച പെട്ടികളുടെയും യാത്രപറച്ചിലുകളുടെയും ദിവസങ്ങളായി മാറി.
അമ്മ പത്രക്കടലാസുകളിൽ പാത്രങ്ങൾ പൊതിഞ്ഞു. അച്ഛൻ പഴയ കയറുകൾകൊണ്ട് പുസ്തകക്കെട്ടുകൾ കെട്ടി. അഞ്ജലി സ്വന്തം സാധനങ്ങൾ ആരെയും തൊടാൻ അനുവദിച്ചില്ല. ഓരോ പുസ്തകവും അവൾ തന്നെ ഒരു പഴയ ടിൻപെട്ടിയിൽ നിരത്തി.
സുമി നൽകിയ ജന്മദിന കാർഡ് വസ്ത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ഒളിപ്പിച്ചു. ക്ലാസ് ഫോട്ടോ ഒരു നോവലിന്റെ പേജുകൾക്കുള്ളിൽ വെച്ചു.